Yenidoğan Bebek Kontrolü
Yenidoğan bebek kontrolüne ne zaman gitmeli? Bebek doğduktan sonra kaç kez yenidoğan bebek kontrolüne gitmek gerekiyor? Bu soruları yeni doğum yapmış tüm anneler merak ediyordur. Ben de bir anne olarak sizin için bu konuyu araştırırdım ve kendi tecrübelerimi de ekleyerek bu yazıyı hazırladım. Ben yenidoğan bebek kontrolüne gününde gitmeyince sanki bir sorun olacakmış gibi hissediyordum. O yüzden yenidoğan bebeğimin hiçbir kontrolünü geciktirmedim.
Biliyorsunuz ki bebeğinizin yenidoğan dönemi çok hassas bir dönemdir. Bu dönem bebeğinizin sağlığının ve gelişiminin temellerinin atıldığı önemli bir süreçtir. Bu dönemde düzenli sağlık kontrollerinin yapılması olası sağlık sorunlarının erken tespiti için ve bu sorunların önlenmesi için büyük bir önem taşır. Bu yüzden bebeğinizin kontrollerini zamanında yaptırmanızı tavsiye ederim. Bu yazıda yenidoğan bebek kontrollerini öğreneceksiniz.
1. Sağlık Bakanlığı Bebek İzlem Takvimi
Türkiye’de, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen bebek izlem takvimi, bebeğinizin yaşına göre yapılması gereken kontrolleri ve aşıları içerir.
Doğumdan Hemen Sonra: Hastanede yapılan ilk muayenedir. Bu muayenede doğum sonrası ilk değerlendirme yapılır.
Bebek doğar doğmaz daha kıyafetleri giydirilmeden çocuk doktoru gelir ve bebeği baştan aşağı kontrol eder. Bebekte herhangi bir fiziksel sorun var mı? Bebeğin uzuvlarında bir problem var mı diye vücudunu detaylıca inceler.
İlk 48 Saat: Anne ve bebek doğumdan sonra 1-2 gün hastanede gözlem altında kalır bu süre doğum şekline göre değişir. Ben normal doğum yaptım 24 saat hastanede kaldım. Bu sürede hemşireler yarım saatte bir bebeğimi kontrol etmeye geldiler. Süt içiyor mu? diye sık sık kontrol ediyorlardı. Sarılık olmaması için buna dikkat etmek gerekiyor. Bebeği ilk birkaç gün yarım saatte bir daha sonraki günlerde 1 saat aralıklarla düzenli emzirmek gerekiyor ve eğer bebek uyuyorsa da uyandırıp emzirmek lazım. Her sabah bebeğin tüm kıyafetleri çıkartılarak kilosu tartılır ve çocuk doktoru bebeği kontrol eder. Süt içebiliyor mu? Kilo kaybı var mı? göz akında ve vücudunda sararma var mı? diye bakar. Bebeğin ilk topuk kanı alınır.
İlk Hafta (1.-10. gün): Hastaneden taburcu olup eve gittikten 1 hafta sonra gidilen kontroldür. Yenidoğan bebeğin kilosu, boyu ve sağlık durumu kontrol edilir. Sarılık var mi yok mu diye bakılır. Bebeğin emme durumu takip edilir. Bebeğin ikinci topuk kanı 5-7 arasında alınır. Bu topuk kanı aile sağlığı merkezlerinde, sağlık ocaklarında ve hastanelerde alınabilir.
15. Gün: 1. Haftayı atlattıktan sonra tekrar sarılık takibi yapılır. Yine bebeğin kilo, boy kontrolü ve genel sağlık değerlendirmesi yapılır. Bu haftadan itibaren bebeğe D vitamini damlası verilmeye başlanır.
1. Ay: Bebekteki gelişmelerin değerlendirmesi yapılır. Bebeğin refleksleri, seslere tepkisi, göz temasları gibi gelişimsel parametreler değerlendirilir. Kalça çıkığı taraması 1 aylıkken istenir ama bazen net sonuç vermez bu test tekrar istenir. Bu yüzden size tavsiyem bebeğinizi 40-50 günlük olunca kalça çıkığı kontrolüne götürün o zaman net sonuç alırsınız. Bebeğin genel sağlık kontrolü yapılır.
2. Ay: İlk aşılar yapılır. Bebeğin baş kontrolü ve refleksleri değerlendirilir. Baş çevresi ölçülerek beyin gelişimi izlenir. Kalp, akciğer, karın muayenesi yapılır. Göz ve cilt rengi (sarılık belirtisi) incelenir. Bebeğin gözleri ışığa tepki veriyor mu, her iki göz aynı hizada mı diye bakılır.
2. Ayda aşı takvimine göre yapılması gereken aşılar:
- DaBT-İPA-Hib (karma aşı – 1. doz)
- Hepatit B (2. doz)
- Pnömokok (KPA) (1. doz)
- Rotavirüs aşısı (isteğe bağlı, ilk doz bu ay yapılır)
4. Ay: Aşı takvimine göre yapılması gereken aşılar yapılır. Bebekte sosyal gelişim değerlendirmesi ve demir eksikliği taraması yapılır. Bebeğin hareket eden nesnelere başını çevirip çevirmediği gözlemlenir. Bebekte göz kayması veya göz tembelliği gibi durumlar değerlendirilir.
6. Ay: Ek gıdaya geçiş planlaması yapılır. Bebeğin kilo ve boy takibi yapılır. Bebeğin genel sağlığı değerlendirilir. Bebeğin seslere, çağrılara ve müziğe verdiği tepkiler gözlemlenir. Bu ayın aşıları aşı takvimi açısından önemlidir.
6. Ayda aşı takvimine göre yapılması gereken aşılar:
- DaBT-İPA-Hib (karma aşı) – 3. doz
- Hepatit B – 3. doz
- Pnömokok (KPA) – 3. doz
- Rotavirüs – son doz (bazı aşı markalarında 3. doz yapılır)
9. Ay: Bebeğin artık desteksiz bir şekilde oturması gerekiyor. Bebek için beslenme rehberi hazırlanır. Bebeğin aşıları ve genel sağlık kontrolü yapılır.
12. Ay: Bebeğiniz artık ilk adımlarını atmıştır ve ilk kelimelerini kullanıyordur. Bebekte demir eksikliği taraması yapılır. Bebeğin aşıları ve genel sağlık değerlendirmesi yapılır. D vitamini kullanımı bu aya kadar devam eder.
Bu yenidoğan kontrolü, Tüm aile hekimliği birimlerinde ücretsiz olarak yapılmaktadır. tektiklabilgielinde.saglik.gov.tr
2. Tarama Testleri
Yenidoğan döneminde, bebeklere çeşitli tarama testleri uygulanır:
-
Topuk Kanı Tarama Testi: Doğumdan sonra ilk 24–72 saat içinde alınan topuk kanı örneği ile fenilketonüri, hipotiroidi, kistik fibrozis gibi metabolik hastalıkların taraması yapılır. 2. topuk kanı 5-7 gün içinde yapılır.
-
Görme Taraması: 0–3 aylık bebeklerde göz muayenesi yapılır ve görme gelişimi değerlendirilir.
-
İşitme Taraması: Bebeklerin doğuştan işitme kaybı olup olmadığı doğumdan sonraki ilk haftada yapılan işitme testi ile kontrol edilir.
Bu testler, erken dönemde tanı konularak tedaviye başlanmasını sağlar. horasansm.saglik.gov.tr
3. Aşı Takvimi
Aşılar, bebeğinizin bağışıklık sistemini güçlendirerek ciddi hastalıklara karşı koruma sağlar. Bebeğinizin bağışıklık sistemini güçlendirmek için belirli yaşlarda aşılar yapılır:
- Hepatit B Aşısı: Doğumdan hemen sonra yapılır.
- DTP (Difteri, Tetanoz, Boğmaca) Aşısı: 2., 4., 6. ve 18. aylarda yapılır.
- Hib (Haemophilus influenzae tip b) Aşısı: 2., 4., 6. ve 18. aylarda yapılır.
- Polio (Çocuk Felci) Aşısı: 2., 4., 6. ve 18. aylarda yapılır.
- Hepatit A Aşısı: 12. ayda yapılır.
- MMR (Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak) Aşısı: 12. ayda yapılır.
- Su Çiçeği Aşısı: 12. ayda yapılır.
- Pnömokok Aşısı: 2., 4., 6. ve 12. aylarda yapılır.
- Menengokok Aşısı: 12. ayda yapılır.
4. Gelişimsel Değerlendirme
Yenidoğan döneminde, bebeğinizin fiziksel ve zihinsel gelişimi düzenli olarak değerlendirilir. Bu değerlendirmeler, olası gelişimsel gecikmeleri erken dönemde tespit etmeye yardımcı olur.
-
Motor Gelişim: Bebekte baş kontrolü, oturma, emekleme ve yürüme gibi motor beceriler izlenir.
-
Dil ve Konuşma Gelişimi: Bebeğinizin ses çıkarması, kelimeler söylemesi ve dil gelişimi takip edilir.
-
Sosyal Gelişim: Bebeğinizin çevresine tepki vermesi, karşısındaki kişiye gülümsemesi ve sosyal etkileşimleri izlenir.
-
Zihinsel Gelişim: Bebeğinizin problem çözme, dikkat ve hafıza becerileri değerlendirilir.
